Klasik Koşullanma (öğrenilmiş çaresizlik)

KÜÇÜK BALIKLARI YİYEMEYEN KÖPEKBALIĞI

Araştırmacılar bir köpekbalığını oda büyüklüğündeki bir cam bölmeye koymuşlar. Cam bölmenin diğer tarafında da balıklar var. Köpekbalığı ne tarafa gitse cam bölmeye çarpmış. Bir süre sonra cam bölmeye çarpmamayı öğrenmiş. Çünkü ne kadar uğraştıysa da diğer taraftaki balıklara ulaşamamış. Köpekbalığı 21. günden sonra cam bölmelere hiç çarpmamayı öğrenmiş. Bunun üzerine cam bölmeyi çıkarmışlar. Köpekbalığı oralı bile olmamış. Kendisinin sadece o bölme alanına kadar yüzebileceğini sanıyormuş. Artık diğer balıkları yiyemeyeceğini anlamış ve balıklara dokunamamış. Çünkü köpekbalığı çaresizliği öğrenmiş.

ZIPLAYAN PİRELER

Öğrenilmiş çaresizlikle ilgili psikologlar bir pire deneyi yaparlar. Pirenin ne kadar zıpladığını ölçerler ve 50 cm zıpladığını görürler. Pireyi yüksekliği 30 cm olan cam kavanoza koyarlar. Kavanozun ağzını kapatırlar. Kavanozun altından ısıtırlar. Pire ısındıkça zıplar ve zıpladıkça kapağa çarpar. Bir süre sonra pire kapağa çarpmamak için 29 cm sıçrar, düşer. Ama kapağa çarpmaz. Pire bunu alışkanlık haline getirdikten sonra kavanozun kapağını açarlar. Pire hala 29 cm sıçrıyor. Halbuki eskiden 50 cm sıçrardı. Pire bu deneyle 29 cm' den fazla sıçrayamayacağını öğrenir.

FİLLER NASIL EĞİTİLİR?

Filler daha yavruyken, kalın bir zincirle bacağından bir direğe bağlanır. Önceleri hayvan kaçmaya çalışır ama ne kadar uğraşırsa uğraşsın ne zinciri koparabilir ne de direği yerinden oynatabilir. Fil yavrusu ayağında zincirle büyür ve kaçamayacağını kabullenir. Özgürlük kavramını yitirir. İşte bu noktada ayağındaki zincir çözülür ve yerine konulan ince bir halatla birkaç santimetre boyunda tahtadan bir çubuğa bağlanır. Fil, bu koşullarda kolaylıkla kaçabilecek olmasına rağmen olduğu yerde kalır. Çünkü hâlâ var olduğunu sandığı zincirini asla kıramayacağına inanır. Fil büyüyünce ipten kurtarılır. Ama artık o alanın dışına çıkamayacağını öğrenmişti.

İD,EGO,SÜPEREGO

Kişisel Gelişim

"Şunları bir araya toplayayım.
Bir güzel muhabbet edelim" diye düşündüm.
Mutfak işinden de anlarım.
Donattım sofrayı.
Bayağı uğraştım.
Hepsinin, ayrı ayrı ne
yemekten, ne içmekten
hoşlandığını iyi
bilirim.
Bayağı da para gitti.
Birinin yediğini öbürü yemez.
Ötekinin içtiğini beriki içmez.
Dört kişilik sofra kurdum.
Mumları da yaktım. Bak hepsi, Erick Satie severdi. Hatırladım.

Müziği de ayarladım. Geldiler.
20 yaşında ben, 35 yaşımda ben, 40 yaşımda ben ve bugünkü ben dördümüz.
Birden yirmi yaşımı, otuz beş yaşımın karşısına oturttum.
Kırk yaşımın karşısına da, ben geçtim.
Yirmi yaşım, otuz beş yaşımı tutucu buldu.

Kırk yaşım ikisinin de salak olduğunu söyledi.
Yatıştırayım dedim.
"Sen karışma moruk" dediler. Büyük hır çıktı.
Komşular alttan üstten duvarlara vurdular.
Yirmi yaşım kırk yaşıma bardak attı.
Evin de içine ettiler. Bende kabahat.
Ne çağırıyorsun tanımadığın adamları evine.

ALI POYRAZOGLU

Dil Gelişimi

3,5 yaşındaki Demir üzerinde yaptığım gözlem sonucunda;

Demirin tüm temel ihtiyaçlarını dile getirebilecek kadar konuşabildiğini gördüm. Kelime haznesi oldukça genişti. Kendi ismini söyleyerek gelip benimle tanıştı. Uzun cümleler kurabiliyordu. Kreşte arkadaşlarıyla neler yaptıklarını sorduğumuzda oyunlarını, söyledikleri şarkıları, yaptıklarını 5-6 kelimeden oluşan cümlelerle anlattı.  Sadece bazı kişilerin isimlerini söylemekte zorlanıyordu. Kreşteki öğretmeni Ayşegül gibi J  Kuzeni ile oyun oynadıkları süreçte sen, ben zamirlerini çok kullanıyordu. Oyuncaklarını bu senin bu benim diyerek paylaştırdı. Birde ayak parmaklarını göstermenin ayıp olduğunu söyleyerek çoraplarını kimse görmesin die saklayarak annesine çıkarttırdı. Annesi bunu nerden öğrendiğini sordu, bunun ayıp olmadığını söyledi. Ama ikna olmuş gibi görünmüyordu J

Bilişsel gelişim

Emme, yakalama gibi basit refleksler. Parmaklarını sürekli açma-kapama gibi kalıp tekrar davranışlar. Bir şeyi bulmak için bir nesnenin arkasına “amaçlı” hareket. Zihninde temsili bir ortam yaratma belirtileri. Biraz geciken taklitler. Ben-merkezli konuşma. Her şey zaten onun ki:))) Basit hareket oyunlarından ziyade sembolle göstermekten hoşlanma. Etkileşimli akıl yürütme. Nesnelerin kendisi olmadan hafızada canlandırma ve bu sözcüklerle konuşma.
Konuşmada ben-merkezcilikte azalma.sosyal konuşmanın ortaya çıkması. Bazı alanlardaki mantıksal kavramları sezgisel olarak anlama. Nesnelerin bir yönüne dikkat etme. Sihirsel artma, eksilme ve kaybolmaya kolayca inanma. Eşyanın korunumu gelişmemiş. Sivri ve yayvan bardaklardaki eşit miktar sular eşit görülemez. Tek yönlü mantık. Hayal dünyası geniş. Her şeyi canlandırıp konuşabilme. Bebeğinin canı acıdığı için ağlayan küçük kız çocuğu:))) Organize ve mantıklı düşünme. Çoklu sınıflandırma, nesneleri mantıklı sıraya koyma, eşyanın korunumu prensiplerini kavrama yeteneği. Somut problem çözmeyi yapabilme. Mantıksal sınıflandırmalar (renkler, uzunluk gibi) yapabilme. Düşünme daha soyut. Somut bağlantılardan ziyade soyut kavramlarla rahatça düşünebilme…

Gelisme bir urun gelisim bir surectir

Temel Kavramlar Zihin Haritası